Είμαστε όλοι — και όταν γράφω όλοι, εννοώ πραγματικά όλοι — άγνωστοι μεταξύ αγνώστων. Και μάλλον δεν γίνεται διαφορετικά. Πάντα θα είμαστε άγνωστοι. Οι άνθρωποι διαφέρουμε τόσο πολύ μεταξύ μας, που τολμώ να πω ότι κάθε άνθρωπος είναι ένας ολόκληρος διαφορετικός κόσμος: με διαφορετικό τρόπο σκέψης, αντίληψη, βιώματα, συναισθήματα, επιθυμίες, αξίες. Κάτι που εγώ αντιλαμβάνομαι ή βιώνω με έναν συγκεκριμένο τρόπο, κάποιος άλλος είναι σχεδόν βέβαιο ότι το αντιλαμβάνεται και το βιώνει με τρόπο διαφορετικό. Και αν προσπαθήσεις να μεταφέρεις κάτι σε κάποιον, δείχνοντάς το, λέγοντάς το, ή με οποιονδήποτε άλλον τρόπο, αυτό πάντα θα φιλτράρεται πρώτα μέσα από το δικό του προσωπικό πρίσμα, μέσα από τη δική του αντίληψη, μέσα από το δικά του παρόμοια, αν υπάρχουν, βιώματα, με αποτέλεσμα αυτό που θα εκλάβει να μην είναι ποτέ ακριβώς το ίδιο με αυτό που εσύ σκέφτεσαι και νιώθεις — τόσο πολύ διαφέρουμε οι άνθρωποι μεταξύ μας.


Αν υπάρχει οτιδήποτε μαγικό σε αυτόν τον κόσμο, αυτό βρίσκεται στην προσπάθεια να καταλάβεις κάποιον άλλον. Είναι σχεδόν αδύνατο να συμβεί, το ξέρω, αλλά τι σημασία έχει; Αρκεί η προσπάθεια.

Celine, Before Sunrise (1995)

Το γεγονός ότι οι άνθρωποι μεταξύ μας είμαστε και πάντα θα είμαστε διαφορετικοί, δεν σημαίνει ότι πρέπει να πάψουμε να κάνουμε παρέα, να ερωτευόμαστε, να συζητάμε, να συναναστρεφόμαστε κ. ο. κ. Eίναι σημαντικό όμως να το έχουμε υπόψιν μας και να μην αυταπατώμεθα. Μάλιστα, όσο περισσότερο το θυμόμαστε, τόσο περισσότερο μπορούμε να έρθουμε πραγματικά πιο κοντά με τους άλλους και όχι ψευδαισθητικά, διότι δείχνει πόσο σημαντική και αναγκαία είναι η επικοινωνία και η κατανόηση ενός άλλου ανθρώπου. Ναι, οι άνθρωποι μπορεί να διαφέρουμε πολύ μεταξύ μας και να μην γίνεται να γνωρίσουμε και να καταλάβουμε ο ένας τον άλλον σε απόλυτο βαθμό, ωστόσο η απόσταση αυτή ίσως δύναται να μετριαστεί ή τουλάχιστον να μπορούμε να γνωρίσουμε κάποιες πτυχές των άλλων ανθρώπων. Και αυτό είναι κάτι που μπορεί να γίνει μόνο μέσω της ειλικρινούς επικοινωνίας και έχοντας κατά νου τη διαφορετικότητα που διέπει όλους τους ανθρώπους. Και μάλιστα όχι απλώς μέσω της επικοινωνίας που περιορίζεται στις λέξεις και στη σωστή διαχείρηση της γλώσσας, αλλά μέσω της εκφραστικής επικοινωνίας, καθώς πολλές φορές οι λέξεις από μόνες τους δεν αρκούν και αυτό που χρειάζεται είναι η ελεύθερη έκφραση του εαυτού μας με κάθε τρόπο. Αυτό πολλές φορές είναι απαραίτητο επειδή αρκετά πράγματα, ιδίως όταν αφορούν βιώματα και συναισθήματα, είναι αδύνατον να εκφραστούν και συνεπώς να επικοινωνηθούν μόνο με αποστειρωμένα λόγια. Ένα γέλιο, ένα δάκρυ, ένα κοίταγμα, ένας ήχος, μια σωματική κίνηση, πολλές φορές ακόμη και η απόλυτη σιωπή, μπορούν να αποδώσουν καλύτερα αυτό που σκέφτεται και νιώθει κάποιος απ’ ότι μπορούν να το κάνουν ακόμη και χιλιάδες λέξεις. Γι’ αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό ο άνθρωπος να εκφράζεται.

Αυτά ειναι, λοιπόν, τα απαραίτητα συστατικά της επικοινωνίας: καλή διαχείριση της γλώσσας, ελεύθερη έκφραση του εαυτού, και φυσικά προσπάθεια κατανόησης των άλλων, καθώς η επικοινωνία και η σύνδεση μεταξύ ανθρώπων εξαρτάται τόσο απο αυτόν που επικοινωνεί κάτι όσο και από εκείνον στον οποίο απευθύνεται αυτό το κάτι. Το απολύτως απαραίτητο συστατικό, όμως, δεν είναι άλλο από την επιθυμία για επικοινωνία. Δηλαδή, να μην είναι απορροφημένοι οι άνθρωποι στον εαυτό τους.

Ξέρω ότι είναι αδύνατο να μεταφέρω στον αναγνώστη το βάθος της υπαρξιακής μοναξιάς που εγώ θεωρώ ότι αναπόφευκτα διέπει και θα συνεχίσει να διέπει κάθε άνθρωπο· μία μοναξιά και διαφορετικότητα που συχνά δεν αντιλαμβάνεται ούτε ο ίδιος. Ξέρω, επίσης, ότι είναι αδύνατο να αποδώσω με σαφήνεια τη σημαντικότητα της επικοινωνίας. Ελπίζω, παρ’ όλα αυτά, έστω και λίγο να έγιναν αντιληπτά. Διότι αν έγιναν, τότε όλοι αυτοί οι κόσμοι μπορεί να αρχίσουν να αλληλεπιδρούν διαφορετικά με αποτέλεσμα να έρθουν πιο κοντά και να γνωριστούν λίγο καλύτερα. Τόσο, όσο είναι εφικτό.