Αυτή είναι μια φράση που σκέφτονται αρκετοί άνθρωποι όταν έρχονται αντιμέτωποι με πολλά από τα ανθρωπογενή προβλήματα που υπάρχουν: οικονομική κρίση, πανδημία, κλιματική αλλαγή και πάρα πολλά άλλα — συχνά, μάλιστα, είναι μια φράση που σκέφτονται ακόμη και για τα προσωπικά τους προβλήματα. Δεν αποτελεί μια απλή δικαιολογία για να μείνουν αδρανείς. Η καθημερινότητά τους, άλλωστε, έμμεσα ή άμεσα, επηρεάζεται από αυτά τα προβλήματα. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί είναι εκείνοι που νιώθουν ότι δεν μπορούν να κάνουν κάτι, με αποτέλεσμα να υπομένουν την κατάσταση που διαμορφώνεται, προσπαθώντας απλώς να αντεπεξέλθουν εντός του πλαισίου, δηλαδή μέσα στις νέες συνθήκες, που είναι απόρροια αυτών των προβλημάτων. Συνηθίζουν, δηλαδή, να ζουν με το πρόβλημα. Όμως, δεν πρέπει να ξεχνούν οι άνθρωποι ότι τα περισσότερα προβλήματα, σε τελική ανάλυση, είναι απόρροια των πράξεων των ανθρώπων, απόρροια αυτού που είναι και κάνουν οι άνθρωποι, πράγμα που σημαίνει ότι μπορεί τα προβλήματα τα ίδια ενίοτε να φαίνονται μεγάλα, ωστόσο ξεκινάνε από πράγματα μικρά ή έστω από ένα συνδυασμό μικρών πραγμάτων. Όταν αρχίσει κανείς με ψυχραιμία και υπομονή να βλέπει τις λεπτομέρειες αυτών, τις αιτίες τους και τα πράγματα που χρειάζονται να γίνουν ώστε αυτά να λυθούν, τότε τα προβλήματα δεν φαίνονται τόσο γιγάντια και ανεξήγητα.

Ο χαρακτήρας του ανθρώπου διαμορφώνεται κατά τη διάρκεια ολόκληρης της ζωής του. Όμως, κάθε προηγούμενο στάδιο συμβάλλει στο επόμενο. Συνεπώς, ένας άνθρωπος που από μικρό παιδί συνήθισε να τα έχει όλα χωρίς να χρειάζεται να καταβάλλει κάποια προσπάθεια, χωρίς δηλαδή να χρειαστεί να αναπτύξει τις απαραίτητες ικανότητες για να έχει κάποια πράγματα, θα παραμείνει αναπόφευκτα ανώριμος και θα νιώθει ανήμπορος όταν θα έρχεται αντιμέτωπος με προβλήματα, ιδίως προβλήματα μεγάλου μεγέθους. Από την άλλη, ένας άνθρωπος ο οποίος ως παιδί δεν ενθαρρύνθηκε καθόλου ή ακόμη ακόμη αντιμετωπίστηκε ως άχρηστο, είναι πολύ πιθανό να έχει εσωτερικεύσει αυτήν την εξωγενή κρίση για τον εαυτό του, με αποτέλεσμα και αυτός να καταλήξει να είναι ένας ανήμπορος άνθρωπος. Να έχει πιστέψει, δηλαδή, ότι δεν είναι ικανός να λύνει και να αναλαμβάνει την ευθύνη για να αντιμετωπίζει προβλήματα και καταστάσεις — είτε σε προσωπικό επίπεδο, είτε σε κοινωνικό. Και οι μεν, και οι δε, λοιπόν, θέλουν — έχουν ανάγκη — κάποιος άλλος να λύσει τα προβλήματά τους. Αυτός ο άλλος, συνήθως, όντας ενήλικες πλέον, φυσικά δεν υπάρχει και γι’ αυτό συχνά «επιλέγουν» να κρατήσουν μια ηττοπαθή στάση και απλώς είτε να αποσπάσουν την προσοχή τους από τα προβλήματα που υπάρχουν αποφεύγοντάς τα, είτε απλώς να ζουν με αυτά και να τα ανέχονται.

Τι μπορεί να γίνει;

Νομίζω η μόνη απάντηση στην αδρανή και ηττοπαθή στάση που χαρακτηρίζει αρκετούς ανθρώπους είναι αυτή που δόθηκε τον 18ο αιώνα από τον Immanuel Kant ως σύνθημα του διαφωτισμού: τόλμησε να μάθεις.

Η θέση του Καντ, απλή: μπορείς να κάνεις πολλά περισσότερα πράγματα από αυτά που τώρα νιώθεις ότι μπορείς να κάνεις. Η φύση σε έχει προικίσει με δυνατότητες τις οποίες ενδεχομένως τώρα δεν αντιλαμβάνεσαι καν ότι έχεις. Αυτό που χρειάζεται να κάνεις είναι να αξιοποιήσεις αυτές τις δυνατότητες. Να γίνει, η δυνατότητα, ικανότητα. Τόλμησε να μάθεις, δηλαδή να αρχίσεις να μπαίνεις στη διαδικασία να μαθαίνεις, να σκέφτεσαι, να ψάχνεις, να ερευνάς, να αποτυγχάνεις, να επανεξετάζεις, να προσπαθείς ξανά, να συζητάς, να ρωτάς και θα εκπλαγείς με αυτά που τελικά μπορείς να κάνεις. Το μόνο που χρειάζεται, είναι να ξεκινήσεις!


Ο άνθρωπος κρύβει μέσα του έναν θησαυρό δυνατοτήτων (δυνατότητες ψυχικές, πνευματικές, σωματικές, ερωτικές) τις οποίες άπαξ και τις εξερευνήσει και αφιερώσει χρόνο και ενέργεια ώστε να τις πραγματώσει, η ζωή του θα αλλάξει με τρόπο που δεν το έχει φανταστεί ποτέ.


Γιατί, όμως, πολλοί άνθρωποι νιώθουν ανήμποροι; Ο Kant αποδίδει το γεγονός ότι πολλοί άνθρωποι παραμένουν κατ’ ουσίαν ανώριμοι, ανήμποροι να αντιμετωπίσουν οι ίδιοι τα προβλήματά τους, στο φόβο και την τεμπελιά. Εκτός από αυτά, όμως, τα οποία πολύ συχνά και εγώ έχω διαπιστώσει ότι αποτελούν βασικές αιτίες, θεωρώ ότι συμβάλλει κάτι ακόμη, το οποίο μάλλον είναι απόρροια αυτών των δύο χαρακτηριστικών: ηττοπάθεια. Μόνο ένας ηττοπαθής άνθρωπος εκφράζεται με τρόπο «και τι μπορώ να κάνω εγώ;». Η ηττοπάθεια αυτή, όμως, συχνά βρίσκεται μόνο στη φαντασία του ανθρώπου. Στην πραγματικότητα, όπως είπαμε ήδη, ο άνθρωπος μπορεί να κάνει πολλά περισσότερα από αυτά που τώρα νιώθει ότι μπορεί να κάνει. Γι’ αυτό, ο ηττοπαθής άνθρωπος πρέπει να πάψει να είναι ηττοπαθής και να αρχίσει να βλέπει τον εαυτό του ως έναν άνθρωπο με διάφορες ικανότητες και κυρίως διάφορες δυνατότητες. Να δει, με άλλα λόγια, αυτό που όντως ισχύει. Έτσι, αντιμέτωπος με ένα πρόβλημα, αντί να λέει «και τι μπορώ να κάνω εγώ;» να αρχίσει νηφάλια και ψύχραιμα να λέει «τι μπορώ να κάνω;». Αυτό να αποτελεί το κινητήριο ερώτημα για να αρχίσει να σκέφτεται, να ρωτάει, να ψάχνει, να ενημερώνεται, να πληροφορείται. Χωρίς βιασύνες. Σιγά – σιγά. Όσο μπορεί ο καθένας σε κάθε στιγμή. Αλλά όσο μπορεί, να το κάνει.

Αρκεί να τεθεί ως προτεραιότητα η αντιμετώπιση. Αν τεθεί, τότε με τόλμη, όρεξη και υπομονή, θα διαπιστώσει ότι μπορεί να κάνει πολλά περισσότερα από όσα νιώθει τώρα να μπορεί.

Σχόλια

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s