Αν υπάρχει ένα πράγμα που δεν μου αρέσει καθόλου σε ένα συγγραφέα – και δυστυχώς οι περισσότεροι συγγραφείς είναι αυτού του είδους – είναι να φλυαρεί. Διαβάζοντας κανείς τα περισσότερα από τα δημοσιευμένα βιβλία, το πρώτο πράγμα που παρατηρεί είναι ότι σχεδόν ολόκληρο το περιεχόμενο του βιβλίου θα μπορούσε κάλλιστα να συνοψιστεί σε μόλις μερικές αράδες ή σε ένα μικρό δοκίμιο. Όπως εύστοχα μού είχε πει κάποτε μια κοπέλα αναφερόμενη σε κάποιο βιβλίο: «από ένα σημείο και μετά, απλώς επαναλαμβάνεται».

Το καλύτερο σχόλιο που έχω διαβάσει περί αυτού, νομίζω ήταν μια απάντηση που είχε δώσει κάποιος όταν ρωτήθηκε ποιον φιλόσοφο θα διάλεγε, αν του δινόταν η ευκαιρία, να πάνε παρέα για μια μπύρα σε κάποιο bar. Δεν θυμάμαι ποιον φιλόσοφο είχε διαλέξει, αλλά θυμάμαι ότι αυτό που ήθελε να τον ρωτήσει ήταν αν ο φιλόσοφος χρειαζόταν πραγματικά 800 σελίδες για να γράψει ό,τι έγραψε σε ένα από τα βιβλία του. Οι συγγραφείς που εγώ εκτιμώ είναι αυτοί που προτιμούν να αποτελούν έναυσμα σκέψης αντί να διυλίζουν τον κώνωπα μέχρι τέλους και στην ουσία να σκέφτονται στη θέση του αναγνώστη. Ας θυμηθούμε εδώ τα λόγια εκείνου του Γάλλου συγγραφέα, τον Μοντεσκιέ, που δεν προτίθεται να μπει σε λεπτομέρειες αλλά καλεί τον ίδιο τον αναγνώστη να σκεφτεί.

Σπάνια βρίσκω – και αυτές είναι στιγμές πραγματικής αναγνωστικής ευτυχίας – βιβλία που είναι αρκετά μικρότερα από τα συνηθισμένα αλλά ταυτόχρονα πολύ περισσότερο περιεκτικά. Βιβλία που διακρίνονται από μια σπάνια ευγλωττία — όχι με την έννοια της καλλιέπειας του λόγου, των ωραίων λέξεων, αλλά με την έννοια της ευστοχίας, δηλαδή την επιλογή κατάλληλων λέξεων για να πει ο συγγραφέας αυτό που θέλει να πει. Αυτό συμβαίνει σχεδόν σε όλα τα «μεγάλα» βιβλία. Ναι! Όλα τα «μεγάλα» βιβλία είναι συγχρόνως και τα πιο μικρά! Και όταν δεν είναι, αυτό οφείλεται στην πληθώρα θεμάτων τα οποία προσεγγίζουν. Τελικά, πράγματι, το λακονίζειν εστί φιλοσοφείν.

Υπάρχει, όμως, και κάτι άλλο που δεν μού αρέσει καθόλου, αλλά αυτήν τη φορά στρέφω την προσοχή μου στον αναγνώστη. Ενίοτε ο συγγραφέας – τουλάχιστον ο καλός συγγραφέας! – για να μην κουράσει τον αναγνώστη – διότι ο καλός συγγραφέας νοιάζεται για τον αναγνώστη! – επιλέγει να μην είναι πολύ αναλυτικός εκεί που κρίνει ότι δεν χρειάζεται να είναι. Αν και θα μπορούσε να το κάνει, επιλέγει στα γραπτά του να μην πηγαίνει μέχρι τα άδυτα της σκέψης. Προτιμάει αυτό να το κάνει μόνος του για τον εαυτό του και στα γραπτά του να δείξει μονάχα ότι τα άδυτα αυτά υπάρχουν — αν ο αναγνώστης επιθυμεί να βουτήξει σε αυτά, μπορεί να το κάνει· αν πάλι όχι, μπορεί απλώς να συνεχίσει να πλατσουρίζει στα ρηχά. Το αφήνει στο χέρι του αναγνώστη. Κάτι τέτοιο όμως, αναμφίβολα, ενέχει κινδύνους. Όταν δεν γράφεις με την ακριβέστερη λεπτομέρεια, τότε υπάρχει ο κίνδυνος ο αναγνώστης να παρεξηγήσει το νόημα των πραγμάτων που γράφει ο συγγραφέας. Είναι αυτή η στιγμή, λοιπόν, που απαιτείται η δέουσα προσοχή και το κριτικό πνεύμα του αναγνώστη ώστε να καταλάβει και να μην παρεξηγήσει τον συγγραφέα.

Δεν υπάρχει πιο εύκολο πράγμα για τον συγγραφέα από το να περνάει τις σχεδόν ατελείωτες σκέψεις του στο χαρτί. Κάνοντάς το όμως αυτό, και προσπαθώντας να γράψει με τρόπο ώστε να αντικρούσει και να προλάβει κάθε πιθανή δυσκολία κατανόησης ή αντίρρηση του αναγνώστη, τότε δεν θα αρκούσαν ούτε τριάντα τόμοι ολόκληροι. Και ποιος θα μπορούσε να διαβάσει κάτι τόσο μεγάλο χωρίς να κουραστεί αλλά κυρίως χωρίς να βαρεθεί;

Σχόλια

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s